Dobra znajomość procesów zachodzących w środowisku leśnym oraz stały monitoring jego stanu pozwalają leśnikom szybko rozpoznawać zagrożenia i reagować, zanim wpłyną one negatywnie na kondycję drzewostanów. Każdego roku prowadzone są liczne działania, których celem jest utrzymanie trwałości lasu i wzmacnianie jego naturalnej odporności.

Rodzaje zagrożeń

Zagrożenia dla lasu dzielimy na trzy główne grupy:

1. Biotyczne

Są to czynniki żywe, takie jak:

• owady szkodliwe,
• grzyby patogeniczne,
• roślinożerne ssaki.

2. Abiotyczne

To głównie ekstremalne zjawiska pogodowe:

• silne wiatry,
• intensywne opady śniegu i deszczu,
• skrajne temperatury.

3. Antropogeniczne

Czyli wynikające z działalności człowieka, m.in.:

• pożary,
• zaśmiecanie lasów,
• zanieczyszczenia przemysłowe.

Specyfika lasów Nadleśnictwa Łuków

Ze względu na przewagę monokultur sosnowych, lasy są szczególnie wrażliwe na gradacje szkodliwych owadów i choroby grzybowe infekujące duże powierzchnie drzewostanów.
Atutem jest natomiast brak bliskiego sąsiedztwa większych miast, co ogranicza skalę szkód wynikających z presji człowieka (śmieci, dewastacja, pożary).

Funkcje ochronne lasów

Na podstawie zarządzenia Ministra Ochrony Środowiska 5549,30 ha lasów otrzymało status lasów ochronnych.

Zagrożenia szczegółowe

Szkodliwe owady

W ostatnich latach największe zagrożenie stanowiły m.in.: brudnica mniszka, kornik ostrozębny, kornik drukarz i szeliniak sosnowiec.

Nadleśnictwo prowadzi całoroczne obserwacje drzewostanów oraz zabiegi ochronne.
Stałym problemem pozostaje szeliniak sosnowiec, niszczący młode uprawy. Na ok. 100 ha prowadzi się zwalczanie mechaniczne – najskuteczniejsze okazuje się zbieranie chrząszczy z krążków sosnowych i rowków chwytnych.

Szkody powodowane przez zwierzynę

Największe szkody występują na uprawach i w młodnikach, gdzie zwierzyna kopytna zgryza lub uszkadza sadzonki. Stosowane metody ochrony mechanicznej to m.in.:

• grodzenie upraw,
• pakułowanie (ochrona pąka szczytowego wełną owczą) – szczególnie skuteczne w przypadku jodły, dębu i klonu.

Zaśmiecanie lasu

Mimo położenia z dala od dużych aglomeracji, problem zaśmiecania lasów narasta. Nadleśnictwo regularnie sprząta:

• parkingi leśne,
• rowy przy drogach,
• miejsca nielegalnego wywozu odpadów.

Śmieci nadal pozostawiają m.in. turyści, rolnicy czy osoby dojeżdżające do pracy. Zdarza się również, że odpady są podpalane, co drastycznie zwiększa ryzyko pożarów. Z roku na rok rosną koszty ponoszone na oczyszczanie lasów.

Ochrona przeciwpożarowa

Lasy Nadleśnictwa zaliczone są do II grupy zagrożenia pożarowego.

 Sposoby i organizacja zabezpieczenia pożarowego lasów Nadleśnictwa:

System obserwacji przeciwpożarowej.

1. System obserwacji przeciwpożarowej
2. Naziemne patrole przeciwpożarowe
3. Patrole lotnicze

 Nadleśnictwo Łuków jako jednostka organizacyjna Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe stanowi część systemu alarmowo-dyspozycyjnego Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Warszawie, tworząc w nim punkt alarmowo-dyspozycyjny (PAD).

Nadleśnictwo Łuków posiada opracowany dokument pt. „Sposób postępowania na wypadek powstania pożaru lasu”. Jest on jednym z podstawowych dokumentów wyposażenia PAD Nadleśnictwa, zawierającym plan alarmowania oraz wykaz sił i środków do operacyjnego zabezpieczenia Nadleśnictwa.

 Główną przyczyną pożarów jest nieostrożność i umyślne podpalenia. W 2024 r. odnotowano 2 pożary o łącznej powierzchni 0,62 ha.